Trung tâm nghiên cứu phát triển bền vững (CSDP) đã hợp đồng với Oxfam Anh thực hiện nghiên cứu “Phân tích thị trường và định hướng phát triển kinh doanh cho Phụ nữ dân tộc Raglai, tỉnh Ninh Thuận.” Mục tiêu của nghiên cứu nhằm phân tích và đánh giá các cơ hội thị trường cho các sản phẩm nông nghiệp để từ đó đưa ra những khuyến nghị can thiệp cho Oxfam Anh cũng như chính quyền địa phương trong giai đoạn 2011-2015 giúp cộng đồng Raglai nói chung và phụ nữ Raglai nói riêng có thể tham gia, hưởng lợi và làm chủ.
Nghiên cứu hiện trường được tiến hành từ ngày 12 đến 21 tháng 9 năm 2010 với các cơ quan nhà nước cấp tỉnh, huyện và xã (Uỷ ban nhân dân, các sở Kế hoạch và Đầu tư, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công thương, Thống kê, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân), với cộng đồng Raglai cũng như với các hộ thu gom tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp hai huyện Thuận Bắc (xã Lợi Hải) và Bác Ái (xã Phước Thắng và Phước Tân) nhằm thiết lập bản đồ các sản phẩm nông nghiệp của địa phương, khảo sát sâu, dưới hình thức phân tích chuỗi giá trị, một số sản phẩm chính mà phụ nữ Raglai có thể tham gia và hưởng lợi. Kết quả là các thông tin được thu thập về ba chuỗi giá trị hàng hoá: chuỗi giá trị bò địa phương, chuỗi giá trị ngô lai và chuỗi giá trị Heo đen.
Cộng đồng người Raglai theo chế độ mẫu hệ, người đàn ông khi lấy vợ về nhà vợ ở, con cái sinh ra mang họ của mẹ. Tuy nhiên, bản chất “mẫu hệ” ở đây cũng khá phức tạp và đã có nhiều thay đổi. Về danh nghĩa, người phụ nữ có quyền quyết định, quản lý mọi tài sản và công việc trong gia đình. Tuy nhiên, khi ra ngoài xã hội, “quyền” này lại thường rơi vào tay nam giới do phụ nữ Raglai có nhiều hạn chế về khả năng giao tiếp bằng tiếng phổ thông, ít ra ngoài, thiếu kiến thức sản xuất, tính toán kinh tế, v.v.
Các sinh kế chính của đồng bào Raglai là làm rẫy trồng trọt và chăn nuôi với trình độ sản xuất lạc hậu, năng suất rất thấp. Người Raglai có thói quen làm rẫy, trồng xen canh các cây bắp, đậu, sắn, điều, v.v… không sử dụng các loại phân bón hoá học và cũng ít chăm bón. Theo đó, các vật nuôi như gà, heo đen, dê, cừu…. cũng được thả rông lên rẫy tự kiếm ăn. Ở những khu đất bằng, người dân trồng lúa, rau đậu các loại và chăn cột bò ở những bãi đất có cỏ và cây rừng. Một số người dân Raglai đi làm thuê cho người Kinh với những công việc nhẹ nhàng và không khó như nhận chăn cột bò cho thương lái, làm cỏ, bẻ ngô, trông coi trẻ cho cán bộ, v.v.
Hoạt động kinh doanh, dịch vụ hầu như không tồn tại trong cộng đồng. Trình độ dân trí thấp, phong tục tập quán, lối sống, nếp nghĩ lạc hậu còn ăn sâu vào trong tiềm thức của người dân. Người Raglai thường có tâm lý “chỉ cần đủ ăn”, ý thức phấn đấu làm giàu chỉ có ở rất ít người. Đa phần người dân không vay vốn, không phải vì họ không cần vốn để phát triển kinh tế, mà vì một nguyên nhân hết sức đơn giản là “sợ không trả được lãi và gốc”, mặc dù họ có thể vay vốn từ Ngân hàng chính sách xã hội với lãi suất ưu đãi, do Hội phụ nữ quản lý. Đây chính là những rào cản lớn đối với việc làm chủ về kinh tế và tiếp cận với thị trường đối với người Raglai nói chung và đối với phụ nữ Raglai nói riêng. Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng nhận thấy có một số hộ Raglai làm kinh tế giỏi có khả năng tiếp cận được thị trường.
Nghiên cứu cũng gợi ý rằng, để giúp đồng bào Raglai cải thiện sinh kế và tiếp cận thị trường tốt hơn đòi hỏi nhiều nỗ lực của các bên. Bên cạnh sự quan tâm của chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội dân sự (Hội Nông dân, hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, v.v.), cần có những hỗ trợ lâu dài của các tổ chức phi chính phủ quốc tế trong đó có OGB và hơn hết là sự nỗ lực của chính người dân. Trong thời gian tới (2011-2015) cần có những chương trình giảm nghèo bền vững. Hoạt động sản xuất hàng hoá nên đươc dần giới thiệu cho cộng đồng Raglai dưới hình thức thử nghiệm các nhóm sở thích.
Nhóm nghiên cứu đã nhận được nhận được sự hỗ trợ tích cực và có hiệu quả của các cơ quan ban ngành và người dân tỉnh Ninh Thuận, cũng như của các cán bộ Oxfam Anh trong quá trình khảo sát hiện trường và viết báo cáo. Xin gửi lời cám ơn chân thành tới họ, báo nghiên cứu đã hoàn thành và gửi tới OGB với những khuyến nghị can thiệp phù hợp nhằm giúp đồng bào Raglai và phụ nữ Raglai phát triển kinh tế, cải thiện đời sống, tiếp cận thị trường, làm chủ doanh nghiệp. Tóm tắt báo cáo

Bài đã đăng:

Nghiên cứu Thực trạng Giảm nghèo và Phát triển các vùng ở Việt Nam